2007/Jan/19

จำนวนนับ

· 1 = นึ่ง

· 2 = สอง

· 3 = สาม

· 4 = สี่

· 5 = ห้า

· 6 = ฮก

· 7 = เจ๋ด

· 8 = แปด

· 9 = เก้า

· 10 = ซิบ

· 11 = ซิบเอ๋ด

· 20 = ซาว

· 21 = ซาวเอ๋ด

พืช ผัก ผลไม้

มะละกอ = บะก้วยเต๊ศ

กล้วยน้ำว้า = ก้วยอ่อง / ก้วยนิอ่อง

มะตูม = บะปีน

ส้มเขียวหวาน = ส้มเกลี้ยง เขียวหวาน

แตงล้าน = ม่ะแต๋งซั้ง ( ร้านที่ทำให้เครือแตงพันขึ้นไป ทางเหนือเรียกว่า ซั้ง )

น้อยหน่า = ม่ะหน้อแหน้ / น้อยแหน้

บวบงู = ม่ะนอยงู

มะเขือเปราะ = บะเขือผ่อย

มะเขือยาว = บะเขือขะม้า - - ออกเสียง ม่ะเขือขะม่า / ม่ะเขือหำม้า

มะระขี้นก = บะห่อย

แตงกวา = บะแต๋ง

กล้วย = เชียงใหม่ เรียก ก้วยใต้ ลำปาง เรียก ก้วยลิอ่อง หรือ ก้วย โก๊ย

กล้วยน้ำว้า = ก้วยใต้

พุทรา = หม่ะตัน

ละมุด = หม่ะมุด

กระท้อน = บะตื๋น หมะต้อง

มะปราง = บะผาง

ฝรั่ง = บ่ะหมั้น,บะแก๋ว

ขนุน = หม่ะหนุน,บ่ะหนุน

มะพร้าว = บะป๊าว

ส้มโอ = บะโอ

ฟักทอง = บะฟักแก้ว /บะน้ำแก้ว/น้ำแก้ว

ฟักเขียว = บะฟักหม่น

มะแว้ง = บะแขว้งขม

มะเขือพวง = บะแขว้ง /บ่ะแขว้งกุลา

ลูกยอ = หม่ะต๋าเสือ

มะเขือเทศ = บะเขือส้ม

กระท้อน = บะตึ๋น

ตะไคร้ = ชะไคร

คึ่นช่าย = ผักกะพึน,กำพึน (กะปึน)

ผักตำลึง = ผักแคบ

= ผักแค ใบปูนา ปูลิง

ชะพลู


สัตว์

· จิ้งหรีด = จิ้กุ่ง,จิ้หีด

· ค้างคก = ค้างคาก กบตู่

· ลูกอ๊อด = อีฮวก

· ปลาไหล = ปลาเอี่ยน ปลาเหยี่ยน

· จิ้งเหลน = จั๊ก-กะ-เหล้อ

· กิ้งก่า = จั๊ก-ก่า


เครื่องใช้

· กรรไกร = มีดยับ มีดแซม

· กระดุม = บะต่อม

· เข็มขัด = สายแอว สายฮั้ง

· ช้อน = จ๊อน

· ทับพี = ป้าก

· ถุงเท้า = ถุงตีน

· ผ้าเช็ดตัว = ผ้าตุ้ม

· ผ้าห่ม = ผ้าต๊วบ

· ยาสูบ = ซีโย

· รองเท้า = เกือก /เกิบ

· รองเท้าฟองน้ำ = แค็บ

คำกริยา

กำปั้น หมัด = ลูกกุย

โกรธ = โขด

กลับ = ปิ๊ก (เช่น "เฮาปิ๊กบ้านละหนา")

กางร่ม = กางจ้อง

โกหก = วอก ขี้จุ๊

กิน = กิ๋น

ก่าย = ปาด อิง

ขโมย = ขี้ลัก

ขี่หลังคน(เกาะ) = เก๊าะ

ขี้เหนียว = ขี้จิ๊

คิด = กึ๊ด

เครียด = เกี้ยด

จริง = แต๊(เช่น "แต๊ก๊ะ" = "จริงหรอ")

เจ็บ = เจ๊บ

ใช้ = ใจ๊

ดู = ผ่อ

เด็ก = ละอ่อน

ตกคันได = ตกบันได

เที่ยว = แอ่ว

ทำ = ยะ(เช่น "ยะหยัง" = "ทำอะไร")

นั่งพับเพียบ = นั่งป้อหละแหม้

นั่งขัดสมาธิ = นั่งขดขวาย

นั่งยอง ๆ = นั่งข่องเหยาะ,หย่องเหยาะ

นั่งไขว่ห้างเอาเท้าข้างหนึ่งพาดบนเข่า = นั่งปกขาก่ายง้อน

นั่งวางเฉย นั่งหัวโด่ = นั่งคกงก(ก๊กงก) นั่งลงไปเต็มที่ตามสบาย(โดยไม่กลัวเปื้อน) = นั่งเป้อหละเหม้อ, นั่งเหม้อ
พูด = อู้

รัก = ฮัก

รู้ = ฮู้

ลื่นล้ม = ผะเริด

วิ่ง = ล่น

สวมรองเท้า = ซุบแข็บ

สะดุด = ข้อง

สวยจังเลยนะ = งามหลายน้อ

สบายอกสบายใจ = ซว่างอกซว่างใจ๋

เหรอ = ก๊ะ

ห่วง = ห่วง (คำเมืองแท้ๆคือ อ่วง ว้อง หรือ ข๋าง)

เหนื่อย = อิด หม้อย

ให้ = หื้อ

อยาก = ไข

อยากอ้วก อยากอาเจียน = ใขฮาก

อร่อย = ลำ

อร่อยมาก = จ๊าดลำ

อย่าพูดมาก = จ๊ะไปปากนัก

อย่าพูดเสียงดัง = จ๊ะไปอู้ดัง

คิดไม่ออก = กึ๊ดหม่ะออก


คำวิเศษณ์ และอื่นๆ

· ก็ = ก่

· โง่ = ง่าว

· เช่น = เจ้น

· ถึง = เถิง

· ไม่ = หมะ(เช่น หมะใจ๊ = ไม่ใช้)

· นะ = เน้อ(เช่น เน้อครับ = นะครับ)

· เป็น = เป๋น

· ร่ม หมายถึง ร่มเงา = ฮ่ม

· ร่ม หมายถึง (ร่มกันแดด-กันฝน) = จ้อง

· ใหญ่ = หลวง(เช่น "หูหลวง" = "หูใหญ่")

· เหนียว = ตั๋ง

· ทุก = กุ๊ (เช่น กุ๊ๆ คน= ทุกๆคน)

· แบบนี้ อย่างนี้ = จะอี้

· แบบนั้น อย่างนั้น = จะอั้น

คำนาม สรรพนาม

ฉัน = เปิ้น (สุภาพ) , ฮา(ไม่ค่อยสุภาพส่วนใหญ่ใชักับเพื่อนผู้ชาย)

เธอ = ตั๋ว(สุภาพ) , คิง(ไม่ค่อยสุภาพส่วนใหญ่ใชักับเพื่อนผู้ชาย)

เขา(สรรพนามบุรุษที่ 3) = เปิ้น

ปู่ย่าตายาย ลุงป้าน้าอา = อุ้ย (เช่น แม่อุ้ย ป้ออุ้ย)

ผู้ชาย = ป้อจาย

ผู้หญิง = แม่ญิง

พวกเขา = หมู่เขา

พวกเธอ = สูเขา (สุภาพ), คิงเขา(ไม่ค่อยสุภาพส่วนใหญ่ใชักับเพื่อนผู้ชาย)

พวกเรา = หมู่เฮา, เฮาเขา

พ่อ = ป้อ
พี่ชาย = อ้าย,ปี่
พี่สาว = ปี่

ยี่สิบบาท = ซาวบาท

ยี่สิบเอ็ด = ซาวเอ็ด

เรือน = เฮือน

โรงเรียน = โฮงเฮียน

อิฐ = บ่าดินกี่

คำเล่าลือ = กำสีเน

ปฏิทิน = ปั๊กกะตืน คำเมืองแท้ๆจะแปลว่าปฏิทิน


สี

ดำคึลึ = คนอ้วนล่ำผิวดำ

ดำผืด = ฝูงนกฝูงกาขนดำอยู่เป็นฝูง

ดำคุมมุม = ดำสลัวอยู่ในความมืด

ดำขิกติ้ก = ดำซุปเปอร์

ดำคิมมิม = คนผอมกระหร่อง ผิวดำ

ดำเหมือนเเหล็กหมก = ดำเหมือนเหล็กไหม้ไฟ

ดำเหมือนหมิ่นหม้อ = ดำเหมือนเขม่าติดหม้อดินที่ไหม้ไฟ

ดำผึด = ดำทั่วทั้งแถบ

ดำผึดำผึด = ดำมากๆทั่วๆไป

แดงฮ่าม = แดงอร่าม

แดงเผ้อเหล้อ = แดงเป็นจุดใหญ่จุดเดียว

แดงปะหลึ้ง = แดงจัดมาก

แดงปะหลิ้ง = แดงอมชมพู แดงเป็นจุดเล็กๆ

เหลืองฮ่าม = เหลืองอร่าม

เหลืองเอิ่มเสิ่ม = เหลืองอมส้ม
เขียวอุ้มฮุ่ม = เขียวแก่
เขียวปึ้ด = เขียวจัดมาก

มอยอ้อดฮ้อด = สีน้ำตาลหม่น

ขาวจั๊วะ = ขาวนวล
ขาวโจ๊ะโฟ้ะ = ขาวมากๆ

ขาวเผื้อะขาวเผือก = มองไปทางไหนก็ขาวไปหมด

เปิดเจ้อะเห้อะ = สีขาวซีด
หม่นซ้อกป้อก = หม่นมัวหรือเทาอ่อน

หม่นโซ้กโป้ก = หม่นสกปรกหรือสีเทาแก่
หมองซ้อกต๊อก = ดูเก่า หรือซีด จืดไป

เส้าแก๊ก = สีหม่นหมองมาก
เส้าตึ้มตื้อ = ใบหน้าหมองคล้ำ สีมืดไม่สดใส

ลายขุ่ยหยุ่ย = ลายพร้อย หรือลายเป็นดอกดวง
ใสอ้อดหล้อด = สดใสแบบอาบน้ำเสร็จใหม่ๆ

ใส่ยงยง = สว่างจ้า

แสง-เสียง

· มืดแถ้ก = มืดสนิท

· มืดสะลุ้ม = มืดสลัวๆ

· มืดซุ้มซิ้ม = มืดนิดๆ

· มืดวุ่ยวาย = มืดลางๆ ยังพอจำหน้ากันได้

· แจ้งฮุมหุฮุมหู่ = สว่างลางๆเลือนๆ

· แจ้งฮ่าม = สว่างจ้าสว่างเรืองรอง

· แจ้งลึ้ง = สว่างโร่เห็นได้ชัด

· แจ้งดีขวายงาม = สว่างปลอดโปร่งโล่งใจไม่มีอุปสรรค

· หันวุยวาย = เห็นเลือนๆลางๆ

· ดั้กปิ้ง = เงียบกริบ

· ดั้กปิ้งเย็นวอย = เงียบเชียบ

· ดั้กแส้ป = ไม่ได้ข่าวคราว

· ดั้กก๊กงก = นั่งนิ่ง

· ดังทึดทึด = เสียงดังก้องไปทั่ว

กลิ่น รส

· เหม็นโอ๊ง, เหม็นโอ่ = เหม็นเน่า

· จ๋างแจ้ดแผ้ด = จืดชืด

· ขมแก๊ก = ขมมาก

· ส้มโจ๊ะโล๊ะ = รสเปรี้ยวมาก

· ฝาดหยั่งก้นตุ๊ = รสฝาดมาก